English
Sau khi rút ngắn đáng kể khoảng cách với Shopee trên mặt trận thương mại điện tử, TikTok Shop dường như đang chuẩn bị bước vào một cuộc chơi khó hơn: logistics.
Nếu nội dung ngắn và livestream giúp TikTok Shop tạo ra nhu cầu mua sắm, thì kho vận lại quyết định đơn hàng có được giao nhanh, đúng, rẻ và ít hoàn trả hay không. Đây cũng chính là lĩnh vực Shopee đã đầu tư nhiều năm để xây dựng lợi thế thông qua SPX Express.
Câu hỏi hiện nay không chỉ là TikTok Shop có thành lập một đơn vị vận chuyển riêng hay không. Vấn đề quan trọng hơn là nền tảng này muốn kiểm soát đến đâu trong toàn bộ hành trình của một đơn hàng, từ kho của người bán đến tay người mua.
Những dấu hiệu cho thấy TikTok đang tiến sâu vào logistics
Cuối tháng 11/2025, đại diện TikTok từng đề cập kế hoạch chuyển một số hoạt động từ mô hình xuyên biên giới sang hoạt động nội địa tại Việt Nam.
Theo phương án được trình bày với lãnh đạo TP.HCM, TikTok dự kiến nghiên cứu thành lập ba doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực thương mại điện tử, thanh toán số và logistics. Riêng doanh nghiệp logistics được đề xuất có khả năng xử lý từ một đến hai tỷ đơn hàng mỗi năm.
Đến tháng 6/2026, TikTok Việt Nam tiếp tục cho biết đang nghiên cứu kế hoạch đầu tư 125 triệu USD vào Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM, tập trung vào ba lĩnh vực gồm thương mại điện tử, thanh toán số và logistics. Tuy nhiên, đây là tổng quy mô của cả nhóm kế hoạch đầu tư, chưa có căn cứ để cho rằng toàn bộ số tiền sẽ được dành riêng cho hoạt động kho vận.
Một chi tiết đáng chú ý khác là sự xuất hiện của Công ty TNHH Swift Shipment Logistics, bắt đầu hoạt động từ ngày 29/5/2026.
Doanh nghiệp này đăng ký hoạt động trong lĩnh vực logistics, đặt trụ sở tại cùng tòa nhà với TikTok Shop Việt Nam và có người đại diện là ông Nguyễn Lâm Thanh, người cũng đại diện cho các pháp nhân TikTok tại Việt Nam.
Dù có nhiều điểm trùng khớp, đến nay chưa có tài liệu công khai xác nhận Swift Shipment Logistics thuộc TikTok, ByteDance hay TikTok Shop Việt Nam.
Đầu tháng 8/2026, doanh nghiệp này cũng chưa công bố website, hệ thống tra cứu vận đơn, mạng lưới kho, trung tâm phân loại hoặc đội ngũ giao hàng. Vì vậy, sự xuất hiện của pháp nhân mới nên được xem là dấu hiệu cho thấy kế hoạch logistics có thể đã bước vào giai đoạn chuẩn bị, thay vì bằng chứng TikTok đã chính thức vận hành một hãng giao hàng riêng.
TikTok Shop có cần một “SPX” của riêng mình?
Ở giai đoạn đầu, TikTok Shop tăng trưởng nhờ một lợi thế rất khác Shopee.
Trong khi người dùng thường mở Shopee với mục đích tìm kiếm và mua sản phẩm, TikTok có thể tạo ra nhu cầu mua sắm ngay trong quá trình người dùng xem video hoặc livestream. Một sản phẩm có thể bất ngờ trở nên phổ biến chỉ sau một nội dung viral hoặc một phiên livestream thành công.
Tuy nhiên, thuật toán chỉ có thể tạo ra đơn hàng. Nó không thể tự lấy hàng, đóng gói, phân loại, tìm địa chỉ người nhận hoặc xử lý hàng hoàn.
Khi quy mô đơn hàng còn nhỏ, TikTok Shop có thể dựa chủ yếu vào các đối tác vận chuyển bên ngoài. Nhưng khi số lượng đơn tăng lên hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đơn mỗi năm, việc không kiểm soát logistics có thể trở thành một điểm yếu chiến lược.
Hiện TikTok Shop Việt Nam vẫn sử dụng các đối tác như J&T Express, Giao Hàng Nhanh, Vietnam Post, Viettel Post và BEST Express. Swift Shipment Logistics chưa xuất hiện trong danh sách các đơn vị vận chuyển chính thức của nền tảng.
Điều này cho thấy TikTok có thể chưa lựa chọn con đường tự thực hiện toàn bộ hoạt động vận chuyển ngay lập tức.
Một kịch bản khả thi hơn là nền tảng sẽ từng bước kiểm soát những khâu có giá trị dữ liệu cao, gồm quản lý tồn kho, lựa chọn điểm xuất hàng, phân bổ đơn, điều phối trung tâm phân loại và quản lý hoàn trả. Phần giao hàng chặng cuối vẫn có thể được giao cho các đối tác như J&T, GHN, Viettel Post hoặc các doanh nghiệp địa phương.
Đây cũng là cách nhiều nền tảng thương mại điện tử phát triển logistics: không nhất thiết sở hữu toàn bộ xe giao hàng và nhân sự giao nhận, nhưng phải nắm quyền điều phối đơn hàng.
Bài học từ Shopee và SPX
Trong những năm đầu phát triển tại Việt Nam, Shopee cũng phụ thuộc đáng kể vào các hãng giao nhận như GHTK, GHN và nhiều doanh nghiệp vận chuyển khác.
Việc hợp tác với các đơn vị bên ngoài giúp Shopee nhanh chóng mở rộng phạm vi giao hàng mà không phải ngay lập tức đầu tư một mạng lưới kho vận khổng lồ.
Tuy nhiên, khi quy mô đơn hàng tăng lên, Shopee bắt đầu đầu tư mạnh hơn vào SPX Express, hệ thống trung tâm phân loại, điểm nhận hàng và dịch vụ hoàn tất đơn.
Đến năm 2025, SPX Express xử lý trung bình hơn 30 triệu bưu kiện mỗi ngày tại các thị trường mà Sea hoạt động. Tại Việt Nam, SPX cũng dự kiến đưa vào hoạt động một trung tâm kho bãi và phân loại tại Hưng Yên vào năm 2027.
Điều Shopee nhận được từ SPX không chỉ là doanh thu vận chuyển.
Khi sở hữu năng lực logistics, Shopee có thể kiểm soát thời điểm lấy hàng, tuyến vận chuyển, trung tâm phân loại, tốc độ giao hàng, cách xử lý hoàn trả và chi phí trên từng kiện hàng.
Quan trọng hơn, nền tảng có dữ liệu để quyết định đơn hàng nên được giao bởi đơn vị nào, xuất phát từ kho nào và sử dụng phương thức giao hàng nào.
Đây là lợi thế mà một nền tảng khó đạt được nếu toàn bộ quá trình vận chuyển do các đối tác bên ngoài kiểm soát.
SPX vì vậy không còn đơn thuần là một công ty giao hàng trực thuộc Shopee. Nó trở thành một “con hào” giúp nền tảng giảm phụ thuộc vào đối tác, tối ưu chi phí và cải thiện trải nghiệm mua sắm.
Khi đối tác trở thành nhà thầu công suất
Câu chuyện của Shopee cũng để lại một bài học quan trọng cho các doanh nghiệp logistics.
Ở giai đoạn đầu, các hãng giao nhận là đối tác chiến lược của nền tảng. Họ giúp nền tảng mở rộng thị trường, tiếp cận người bán và xử lý khối lượng đơn hàng tăng nhanh.
Nhưng khi nền tảng đủ lớn, chính khối lượng đơn hàng đó lại tạo điều kiện để nền tảng xây dựng hệ thống logistics của riêng mình.
Khi ấy, vai trò của các hãng vận chuyển có thể thay đổi.
Thay vì sở hữu trực tiếp quan hệ với người bán, dữ liệu khách hàng và quyền lựa chọn đơn hàng, họ có thể trở thành những nhà thầu cung cấp xe, nhân sự và công suất giao hàng theo sự phân bổ của nền tảng.
Nền tảng nắm khách hàng, dữ liệu, thuật toán phân bổ và tiêu chuẩn dịch vụ. Đơn vị vận chuyển chỉ còn chịu trách nhiệm thực hiện từng chặng trong quy trình.
Khi quyền kiểm soát dịch chuyển về phía nền tảng, biên lợi nhuận và khả năng thương lượng của các doanh nghiệp logistics bên ngoài cũng có nguy cơ giảm theo.
Đây là cách SPX từng bước làm giảm vai trò của các đối tác truyền thống trong hệ sinh thái Shopee. TikTok Shop hoàn toàn có thể đi theo một lộ trình tương tự nếu đạt đủ quy mô.
TikTok có thể không sao chép hoàn toàn mô hình SPX
Dù vậy, việc TikTok xây dựng logistics không nhất thiết đồng nghĩa với việc nền tảng sẽ sao chép nguyên mẫu SPX.
TikTok có thể lựa chọn một mô hình nhẹ tài sản hơn.
Thay vì tự sở hữu toàn bộ kho, trung tâm phân loại và đội ngũ giao nhận, TikTok có thể kiểm soát hệ thống công nghệ, dữ liệu tồn kho và thuật toán điều phối, trong khi các đối tác bên ngoài tiếp tục thực hiện vận hành vật lý.
Việc TikTok Shop ra mắt tính năng quản lý đa kho vào tháng 6/2026 là một bước đi đáng chú ý. Tính năng này cho phép một người bán quản lý tối đa 45 kho, đồng thời giúp hệ thống ưu tiên kho phù hợp dựa trên vị trí người mua, phạm vi phục vụ và lượng tồn.
Đây chưa phải là kho do TikTok sở hữu. Nhưng khi nền tảng nắm được vị trí hàng hóa, lượng tồn, vùng phục vụ và tốc độ xử lý của từng kho, TikTok đã có một phần dữ liệu cần thiết để tiến tới phân bổ đơn hàng ở quy mô lớn.
Về lâu dài, bên kiểm soát dữ liệu và quyền phân bổ đơn hàng có thể có nhiều quyền lực hơn bên trực tiếp sở hữu xe giao hàng.
Cuộc cạnh tranh sẽ chuyển từ màn hình xuống kho hàng
Trong năm 2025, tổng doanh số trên bốn nền tảng Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt khoảng 429.700 tỷ đồng. Shopee vẫn dẫn đầu, trong khi TikTok Shop tiếp tục gia tăng thị phần và thu hẹp khoảng cách.
Tuy nhiên, khoảng cách về doanh số trên màn hình điện thoại chỉ là một phần của cuộc cạnh tranh.
Giai đoạn tiếp theo có thể diễn ra tại kho hàng, trung tâm phân loại, điểm lấy hàng và trên từng tuyến giao nhận.
TikTok Shop đã chứng minh khả năng tạo ra nhu cầu mua sắm bằng nội dung. Nhưng để giữ chân người mua, nền tảng phải bảo đảm một sản phẩm nổi tiếng sau livestream cũng có thể được giao đúng hẹn và xử lý hoàn trả thuận tiện.
Sự xuất hiện của Swift Shipment Logistics chưa đủ để kết luận TikTok đã có một “SPX” của riêng mình. Tuy nhiên, khi đặt pháp nhân mới này cạnh kế hoạch xử lý hàng tỷ đơn hàng, chiến lược đầu tư vào logistics và việc nền tảng ngày càng nắm sâu dữ liệu kho, có thể thấy hướng đi đang trở nên rõ ràng hơn.
TikTok Shop đang tiến vào phần “sân sau” mà Shopee đã mất nhiều năm để xây dựng.
Bài học từ SPX cho thấy khi một nền tảng đủ lớn, logistics không còn là dịch vụ hỗ trợ. Nó trở thành công cụ kiểm soát chi phí, dữ liệu, trải nghiệm khách hàng và toàn bộ hệ sinh thái người bán.